این مقاله به همت آقای سعید صبور تهیه و در فروردین ماه 1387 در جلسه هفتگی گروه کوه نوردی تهران تدریس شده است .

بااهمیت دادن به گزارش وگزارش نویسی در ورزش کوهنوردی ، ضمن ماندگار ساختن فعالیت های خود ، فرهنگ نوشتاری ورزش کوهنوردی را گسترش دهیم ، ظرفیت های نقد وبررسی را بوجود آوریم و بدنبال آن شاهد رشد و شکوفائی ایده ها ، طرح های نو در کوهنوردی کشورمان باشیم.                                              

مقدمه

لزوم واهمیت گزارش وگزارش نویسی ازبرنامه های کوهنوردی وگستره تاثیرگذاری آن ازجمله مباحثی میباشدکه می بایست توسط کوهنوردان ،مسئولین تشکل های کوهنوردی ومسئولین مراجع رسمی این ورزش بیش ازپیش مورد توجه قرار گیرد .                                          

ازجمله مواردی که میتوان براساس آن بر میزان اهمیت این موضوع بدان تاکید نمود ، عبارتند از:                                                       

1 –هربرنامه کوهنوردی چه باموفقیت همراه باشدوچه به دلایلی به اهداف خود نرسد،درهردو حالت دریک امر دارای نقطه مشترک میباشدوآن اجرای برنامه است .هربرنامه ای که بااهداف مشخص درذهن کوهنورد شکل میگیرد و به اجرا درمی آید درواقع همانند اثری است که توسط صاحب اثرمتولد میگردد.(مانند شعری که ازذهن شاعر بر روی اوراق دفتر شعرش جاری میشود ویانقشی که بربوم نقاش شکل میگیرد .)درصورتی که برنامه به اجرادرآمده گزارش نویسی نشود بی گمان پس از چند گاهی حتی در ذهن طراح و سرپرست برنامه نیز کمرنگ میشود ،گوئی اصلا" وجود نداشته است .                                             

2 –تنها با درج رویدادها ونحوه اجرای برنامه درگزارش ، میتوان به نقاط ضعف وقوت مسئولین واعضاء برنامه پی برد .اطلاعات بدست آمده ازگزارش برنامه وتوجه به آنها شناخت مسئولین فنی باشگاهها ،گروهها ومحافل کوهنوردی رانسبت به سرپرستان واعضاء خود افزایش میدهد  .

3 – تحلیل ونقد بررسی برنامه های کوهنوردی تنها درزمانی قابل انجام است که گزارش های دقیقی ازبرنامه دردست باشد .بدیهی است بوجود آمدن فرهنگ نقد وبررسی یکی از روشهای بسیار تاثیرگذار درزمینه ارتقاء و پویائی سطح کوهنوردی میباشد .(مطالعه گزارش ها ،نقد وبررسی برنامه ها توسط اهل فن ،خود موجب بوجود آمدن ارزش برای برنامه های کوهنوردی میگردد . )                                           

 4- ایجادسطح بندی برنامه های کوهنوردی تنها ازطریق انجام ،ارائه گزارش وسپس جلب نظر صاحب نظران امکان پذیر میباشد .لازم به ذکر است ،سطح بندی برنامه های کوهنوردی ،یکی از روشهایی میباشدکه براساس آن میتوان به کارآموزان ومشتاقان نوآموز کوهنوردی کمک نمود تاتجربیات لازم را به درستی ودرشرایط امن کسب نمایند .                 

5 – توجه به تهیه گزارش ،کوهنوردان وبخصوص سرپرستان برنامه های کوهنوردی راملزم به مطالعه وتمرکز بیشتر بر روی برنامه مینماید ، این مهم خود باعث میگردد اعضاء داوطلب برای شرکت دربرنامه یا آنچه احتمالا" با آن روبرو خواهند شد بیشتر آشنا شوند وازنظر ذهنی وآمادگی بدنی وتجهیز تدارکات خود را آماده نمایند و درنتیجه احتمال بروز حادثه در اثر عدم اطلاع ویژگی های برنامه به کمترین میزان خود برسد .      

6- تهیه و به روز نگه داشتن کارنامه فنی کوهنوردان توسط مسئولین باشگاه ها وگروه ها از نکاتی است که می بایست بدان توجه ویژه ای شود . تهیه گزارش برنامه وارزیابی عملکرد افراد درگیر در برنامه تنها روش مستند برای تهیه کارنامه فنی کوهنوردان است .                     

 7- توجه به گزارش و گزارش نویسی در کوهنوردی یکی از اصولی ترین راههای توسعه وارتقاء فرهنگ نوشتاری در کوهنوردی میباشد . 

8- عدم توجه به فرهنگ گزارش نویسی ، کوهنوردی را از نظر تاریخ نگاری دچار مشکلات می نماید . چه کوهنوردان بزرگ وچه برنامه های شاخصی که بدلیل عدم توجه به گزارش نویسی ویا انعکاس آن قابلیت درج در تاریخ کوهنوردی را ازدست داده و یا میدهند  .                    

9 – گزارش نویسی تنها راه معرفی درست مناطق کوهنوردی ، طبیعی و فنی میباشد .                                                                   

10- تکمیل آرشیو گروهها به منظورمستند سازی وتاریخ نگاری فعالیت ایشان وهمچنین بهره گیری اعضاء جدید ازتجربیات نسل قبل .            

بخش اول : تعاریف

تعریف گزارش (به معنی عام کلمه ) :

·         لغت گزارش به معنی : به جای آوردن ، انجام دادن ، اظهار نظر کردن ، درمیان نهادن وشرح وتفسیرکردن است .                  

·         گزارش دراصطلاح به مطلبی گفته میشود که از شرح ، تفسیر ، بیان ، تحلیل مطلب و نیز علل مسائل خاص گفتگو کند .             

تعریف گزارش دررابطه با برنامه های کوهنوردی :

اثری مکتوب ، که درآن ضمن شرح وبیان چگونگی شکل گیری برنامه ، نحوه اجرا و نتایج حاصل از آن در خصوص  مسائل مرتبط نیز اظهار نظر میشود و پیوست ها وضمائم جزءلاینفک آن بشمار می رود  .                                                       

تعریف گزارش نویسی :

گزارش نویسی عبارت است از: به تحریر درآوردن اخبار ، اطلاعات ، حقایق ، علل مسائل و رویدادها و تجزیه و تحلیل منطقی آنها براساس دو اصل "ساده نویسی " و "سالم نویسی ".            

مخاطب گزارش کیست :

- قبل ازاینکه تصمیم به تدوین گزارش بگیرید باید بدانید که گزارش را برای چه شخصی یا اشخاصی تهیه می کنید. در واقع چه کسی یا کسانی ، براساس گزارش شما تصمیم گرفته واقدام خواهند کرد . 

- گستره مخاطبین گزارش برنامه کوهنوردی طیف های مختلفی را در بر می گیرند که شامل نو آموزان عرصه کوهنوردی تا مربیان خود شما هستند .                                               

- علاقه مندان به کوه و کوهنوردی بصورتی پیوسته وارد این عرصه می شوند . آنچه برای یک کوهنورد باتجریه ملکه ذهن شده و بصورتی خود به خود به انجام می رسد ، برای کار آموزان کوهنوردی امری با اهمیت می باشد که می بایست مورد توجه قرار گیرد .                                                                    

- گزارش نویس برنامه کوهنوردی ، همواره می بایست خود را درجایگاه مخاطب نیز قرار دهد . مطالب خود را به نحوی تنظیم و تدوین نماید که واضح و قابل استفاده باشد و خواننده بتواند با شرایط حاکم بر برنامه ارتباط برقرار نماید.                          

بخش دوم : یادداشت برداری و ثبت موارد مورد نیاز در تهیه گزارش برنامه کوهنوردی

الف – مواردی که قبل از انجام برنامه می بایست به آنها توجه نمود :                                                 

·         چگونگی شکل گیری ذهنی برنامه :                                 

شیوه انتخاب اهداف کوهنوردی – خواه براساس طرحی پویا ، منطقی ومستمر باشد و خواه تنها براساس جاذبه های طبیعی ، ماجراجویانه و یا سایر جذابیت ها – همواره از مواردی بشماره می رود که نه تنها خواننده گزارش را به فضای برنامه نزدیک می کند بلکه از طریق آن می توان به تجربیات و نکات آموزش وقابل بررسی نیز پی برد.                                                    

توجه به این مهم ، خواننده گزارش را با خلاقیت بکار گرفته شده در انتخاب اهداف کوهنوردی توسط طراح و سرپرست برنامه آشنا میکند.                                                                    

·         مشخص نمودن نتایج بررسی ، مطالعه و اطلاعات جمع آوری شده در زمینه برنامه کوهنوردی ، شامل :                                

1- تهیه نقشه توپوگرافی با دقت 50000/1 ویا 25000/1ازمنطقه .

2 –تهیه کروکی ازمسیر(خواه مسیر کوهپیمائی باشد خواه مسیری برروی دیواره ) براساس گزارش برنامه های قبلی .

3-تهیه و مطالعه آخرین گزارش برنامه های صورت گرفته برروی مسیر و استخراج اطلاعات آن با توجه به فصل برنامه صورت گرفته ، تعداد نفرات و سایر مواردی که مشابه و یا غیرمشابه است .

4-تهیه فهرستی از نکات مهم که درطول اجرای برنامه همواره می بایست مورد توجه باشد مانند:

محل چشمه ها ومنابع آبی .

ویژگیهای مسیر به لحاظ  گرده ای بودن و یا وجود مسیر مالرو.

ویژگیهای مسیر فنی به لحاظ وضعیت کارگاهها و حمایت های میانی مورد لزوم .

مناطقی که برای شب مانی میتوان ازآن استفاده کرد.

نشانه های طبیعی ومصنوعی (تابلو راهنما) درطول مسیر .

5 –  فواصل زمانی بین نقاط مختلف و موثر.

6 – تهیه فهرستی ازمختصات جغرافیائی نقاط کلیدی و تلفیق با نقشه توپوگرافی منطقه .