وارد کننده : ه.ن

گــــزارش بـــــرنـــامــه

 خط الراس شاه رشید – کالاهو – آنه سرا

تاریخ اجرا : 26/4/87                                                        مدت اجرا : 5/3 روز

سرپرست برنامه : آقای محمد رئوفی                                      تعداد نفرات شرکت کننده در برنامه : 13 نفر

این برنامه به یادبود مرحوم آقای قدرت اله کسرائیان ، عکاس شهیر کوهستان ، توسط گروه کوهنوردی تهران به اجرا درآمده است . یاد و خاطره اش گرامی باد .

منطقه کوهستانی تخت سلیمان و علم کوه واقع در منتهی الیه جناح شمالشرقی البرز غربی ، در جنوب شهرستان چالوس قرار دارد . این رشته کوهها به دلیل داشتن قلل بالای 4400 متر و وجود دیواره مرتفع شمالی علم کوه و یخچالهای بزرگ ، از جمله مناطق بسیار مهم برای صعود کوهنوردان ورزیده و فنی در فصول مختلف سال است . همچنین این منطقه از جهات مختلف جغرافیایی دارای مسیرهای متنوع و زیباست و برای کوهنوردیهای ساده تر و انجام برنامه های لذت بخش کوهپیمایی و راهپیمایی مناسب به نظر می رسد . منطقه تخت سلیمان از شمال به کرانه های دریای مازندران ، از شرق به دره رودخانه چالوس ، از جنوب محاط به دره های الموت و طالقان ، و از غرب بطور سرتاسری به دره بزرگ جنگلی سه هزار منتهی می شود و بطور تقریبی می توان از تعداد 200 قله و شاخک بالای 4000 متر در آن نام برد ، که از این میان 30 قله آن مهم و مشهور است . بدلیل وجود منطقه ای کوهستانی با دامنه های یخچالی در پسِ جنگلهای انبوه کلاردشت و عباس آباد ، این منطقه از دیرباز ، یعنی حدود سالهای 1902 و پیشتر از آن ، مورد توجه کاشفان خارجی یخچالهای ایران بوده است . از جمله این کاشفان می توان خانم فریا استارک را نام برد که از طریق دره الموت و گردنه کلجاران ، برای نخستین بار از عرض شمالی علم کوه گذشت و صعود او نقطه عطفی در تاریخچه صعودهای منطقه و شناسایی آن به حساب می آید . به دنبال خانم استارک ، برادران برلن مولر و دکتر هانس بوبک و در ادامه سایر کوهنوردان مشتاق و باتجربه ایرانی برای شناخت این منطقه به صعودهای دشواری بر روی این ارتفاعات دست زدند . از جمله این صعودها می توان به صعود دیواره علم کوه ، گرده آلمانها و سایر صعودهای زمستانی دشوار اشاره کرد .

از مسیرهای عمده دستیابی به قلل این منطقه ، روستای رودبارک در شمال منطقه و دهات کوچکتر اباتر و پراچان در جنوب ، همچنین در غرب ، آبادیهای میانرود و درجان و مران است . این روستاها در دستیابی به قلل منطقه نقشی ارزنده ایفا می کنند . مثلاً کوهنوردانی که قصد اجرای صعود دیواره و صعودهای شمالی منطقه را دارند ، باید از مسیر رودبارک عازم منطقه شوند ، ولی کسانی که مایل به صعود قلل جنوبی منطقه و مسیرهای بدون درگیری فنی هستند ، به دلیل دسترسی ساده تر می توانند از پراچان یا آبادی دایر و ناتر در جنوبشرقی منطقه اقدام به صعود نمایند . از جمله نکاتی که در شناسایی منطقه تخت سلیمان می باید به آن توجه کافی داشت ، وجود یخچالهای بزرگی است که از هر سو نقطه مرکزی خط الراسها یعنی قله 4850 متری علم کوه را در برگرفته اند . برخی از این یخچالها عبارتند از : هفت خوان ، خرسان ، علم چال ، چالون ، مرجیکش و اسپیلت . همچنین قلل بسیار مرتفعی چون تخت سلیمان ، خرسان شمالی ، سیاه کمان ، چالون و بسیاری از ارتفاعات دیگر را می باید نام برد که ذکر یکایک آن از حوصله بحث خارج است .

در این منطقه علاوه بر تاسیسات هتل بزرگ فدراسیون کوهنوردی در رودبارک ، می توان از پناهگاه بزرگ سرچال ، جانپناه سیاه سنگ ، گردونکوه و خرسان نام برد که هریک از آنها برای صعودهای زمستانی قلل منطقه ، سهمی بسزا دارند .

حال اندکی با جغرافیای منطقه آشنا شدیم . با توجه کافی به کروکی منطقه برای صعود خط الراس شاه رشید – کالاهو – آنه سرا ، برنامه ای به اجرا در آمد که به اتفاق آن را پی می گیریم .

برای دستیابی به قلل علم کوه راههای متفاوتی وجود دارد که مهم ترین آنها عبارتند از :

1-       جاده کرج – چالوس – مرزن آباد – حسن کیف – آبادی رودبارک – دستیابی به منطقه از مسیرشمالی

2-       اتوبان تهران – قزوین – زیاران – گردنه ابراهیم آباد – طالقان - پراچان – دستیابی به منطقه از مسیر جنوبی

3-       جاده کرج – چالوس – بعد از تونل کندوان – آبادی ناتر و دایر – دستیابی به منطقه از مسیر شرقی

4-       جاده کرج – چالوس – مرزن آباد – آبادی گلامره – دستیابی به منطقه از ناحیه شمالشرقی

5-       شهسوار – دره سه هزار – آبادی شهرستان و میانرود – دستیابی به منطقه از مسیر غربی

6-       قزوین – دره الموت – آبادی گرمابدر نرملات – دستیابی به منطقه از جناح جنوبی

7-       شهسوار – لیره سر – فلک ده – راهیابی به منطقه از جبهه شرقی و جنوبشرقی

قله شاه رشید به ارتفاع 3221 متر در منطقه دو هزار و سه هزار شهرستان تنکابن و قله کالاهو به ارتفاع 4412 متر در منطقه علم کوه و تخت سلیمان و قله آنه سرا به ارتفاع 3100 متر بر فراز منطقه کلاردشت ، رودبارک واقع شده است .

گروه کوهنوردی تهران روز سه شنبه 25/4/87 ساعت 13 تهران را ترک کرده و پس از عبور از شهرهای کرج ، چالوس و تنکابن ، با راهنمایی آقای علی داج لری ، وارد روستای لیره سر در منتهی الیه جاده دو هزار گردید و در ادامه مسیر در ساعت 21 با عبور از جاده ای خاکی و در هوایی مه آلود و بارانی ، خود را به انتهای مسیر طی شده با ماشین یعنی روستای ییلاقی فلک ده رسانید . فلک ده فاقد برق و امکانات می باشد . در این مکان چند اتاق ییلاقی و چشمه آب گرم و سرد ، کل روستای ییلاقی را تشکیل داده است . با همراهی راهنمای محلی ، جناب آقای علی داج لری ، گروه شب را در اتاقی متعلق به خانواده داج لری سپری می کند .

روز چهارشنبه 26/4/87 ، بعد از صرف صبحانه ، در هوایی مه آلود در قالب یک تیم 13 نفره و یک راهنمای محلی به راه می افتیم . مسیر حرکت در جهت جنوب و جنوبغربی و در کنار رودخانه و در ادامه ، داخل جنگل در مسیری پاکوب و باران خورده می باشد . برای عبور از جنگل و رسیدن به قله شاه رشید می بایست حتماً از راهنمای محلی کمک گرفت . گروه پس از عبور ازمنطقه شهسوارک و داک تراشان ، در ساعت 10 به طالع سرا رسید و در ادامه حرکت ، در ساعت 11 به منطقه ای ییلاقی بنام گزناچال که پوشیده از گیاه گزنه می باشد وارد گردید . گزناچال منطقه ای ییلاقی با چند کلبه و یک چشمه آب گوارا می باشد . پس از استراحتی کوتاه در جهت جنوبشرقی ، ادامه مسیر داده و در ساعت 15/13 به محلی بنام گیل زمین می رسیم ، که شامل چند منزل ییلاقی و چشمه آب می باشد . در طول مسیر از مناطق جنگلی حفاظت شده و از کنار سیم خاردارهای تعبیه شده در مسیر پاکوب حرکت می کنیم و تقریباً به خاطر گرفتگی هوا ، قادر به دیدن ارتفاعات و مسیر حرکت نیستیم و تنها به کمک راهنما و هدایت ایشان ، ادامه مسیر امکان پذیر است . از اینجا به بعد ، در مسیر جنوبغربی ، در یک شیب تند ارتفاع می گیریم و بعد از حدود یک ساعت در جهت غرب تراورس کرده تا در نهایت در ساعت 45/15 به منطقه ای بنام نکلا که گوسفندسرای بزرگی می باشد ، می رسیم . اینجا زیر قله شاه رشید است و با کنار رفتن مه می توانیم قله را در جهت غرب مشاهده نماییم . پس از استراحتی کوتاه و زدن چادرها ، در ساعت 30/16 به سمت قله شاه رشید حرکت می کنیم و پس از 45 دقیقه در مسیری پاکوب و مشخص ، افراد گروه به قله 3221 متری شاه رشید صعود می کنند . بر روی قله با دیدن مناظر بدیع و بی نظیر اطراف ، خستگی یک روز پرکار را از تن زدوده و برای فرود از قله آماده می شویم . قله شاه رشید ، شمالی ترین قله منطقه علم کوه ، تخت سلیمان می باشد . از فراز قله شاه رشید ، قلل سیالان ، شاه البرز ، کرماکوه و خط الراسی که باید در دو روز آینده طی کنیم و دره های دو هزار  وسه هزار به وضوح قابل رویت است .

روز پنج شنبه 27/4/87  ساعت 5 صبح بیدار می شویم و پس از خوردن صبحانه و جمع آوری چادر و برداشتن آب برای دو روز برنامه ، ساعت 7 در جهت جنوبشرقی بر روی یال به سمت قله پَله کوه ، دومین قله خط الراس حرکت می کنیم . ساعت 45/7 به قله 3395 متری پَله کوه می رسیم . با ادامه خط الراس ، ابتدا به گردنه داکو رسیده و پس از آن در ساعت 40/8 قله 3550 متری داکو را صعود می کنیم . در ادامه مسیر با حرکتی پیوسته و مداوم در ساعت 11 ، قله رکاپشته و در نهایت در ساعت 12 ، قله شورگردن صعود می شود . پس از استراحتی کوتاه بر روی قله شورگردن ، در ساعت 15 ، قله سره مازی گردن به ارتفاع 4085 متر صعود گردید و در ادامه خط الراس در ساعت 30/16 قله کل چای (یا لویِ نا) به ارتفاع 4200 متر صعود می شود .

از روی قله کل چای (یا لویِ نا) در جهت جنوب ، قلل هفت خوان و علم کوه دیده می شود . ساعت 17 با تراورس از گردنه کل چای ، قله نهم به نام سیاه غار به ارتفاع 4320 متر صعود می شود . برای صعود به قلل بعدی مجبوریم از یک شیب تند ریزشی عبورکنیم . تا ساعت 30/18 قلل دهم و یازدهم بنام قبی غربی به ارتفاع 4399 متر و قبی شرقی به ارتفاع 4359 متر را صعود می کنیم و در نهایت زیر قله کالاهو در ساعت 19 تصمیم به شب مانی گرفته می شود . شب را در هوایی سرد ولی مهتابی به صبح می رسانیم .

روز جمعه مورخ 28/4/87 ساعت 30/6 پس از صرف صبحانه و جمع آوری چادر ، به سمت قله کالاهو حرکت می کنیم و ساعت 7 در حالیکه نسیم خنکی از سمت جنوب و منطقه علم کوه و تخت سلیمان در حال وزیدن بود ، خود را به قله 4412 متری کالاهو می رسانیم . بعد از توقفی کوتاه بر فراز قله و یک دقیقه سکوت به خاطر همنورد عزیز و عکاس شهیر کوهستان ، آقای قدرت اله کسرائیان ، در جهت غرب سرازیر شده و به سمت قله کرماکوه ، حرکت خود را آغاز می کنیم . ادامه مسیر از قله کالاهو به سمت قله کرماکوه از ساختار سنگی برخوردار بوده و ریزشی است ، که در پایین قسمتهای ریزشی ، پاکوب کم رنگی دیده می شود که ما را به گردنه بین کالاهو و کرماکوه رهنمون می سازد . پس از رسیدن به گردنه مذکور بدلیل نداشتن زمان کافی برای ادامه مسیر تا قله آنه سرا ، تصمیم به انصراف از ادامه مسیر و برگشت از دره میشوَر به سمت بَریر گرفته می شود و در نهایت گروه در ساعت 30/13 وارد گوسفندسرای بَریر می گردد و با یک دستگاه نیسان در ساعت 45/14 خود را به پناهگاه رودبارک می رساند .

نکات مهم :

1-       آخرین محل برداشت آب از گردنه زیر قله شاه رشید ، برای ادامه خط الراس طی دو روز می باشد .

2-       نفرات شرکت کننده در برنامه باید از آمادگی جسمانی مناسبی برخوردار باشند .

3-       پوشاک مناسب برای حرکت بر روی خط الراس در زمان وزش باد ، باید در نظر گرفته شود .

4-       زمان و فصل اجرای برنامه باید به گونه ای انتخاب شود که در طول مسیر امکان دسترسی به برف وجود داشته باشد که به نظر من اواسط خرداد ماه زمان مناسبی خواهد بود .

کل زمان برنامه با استراحت : 31 ساعت

کل زمان فرود و صعود بر روی خط الراس : 5/26 ساعت

کل زمان استراحت : 5/4 ساعت

هزینه برنامه نفری : 000ر25 تومان